Zamek zbudowany na wulkanie
Widzisz go na długo przed dotarciem do celu. W pogodny dzień ciemny stożek wzgórza Grodziec góruje nad polami Pogórza Kaczawskiego, a na jego szczycie stoi zamek, który wygląda dokładnie tak, jak powinien wyglądać zamek. Mury, wieże, brama, dziedziniec. Widać go z Legnicy, oddalonej o trzydzieści kilometrów. Większość zwiedzających nie wie, że samo wzgórze jest wygasłym wulkanem, a kamienie zamku były kiedyś rozżarzoną skałą.
Grodziec, znany po niemiecku jako Gröditzburg, to jeden z najstarszych i najbardziej spektakularnych zamków na Śląsku. Jego historia sięga czasów plemion słowiańskich i książąt piastowskich, przez wojny husyckie i wojnę trzydziestoletnią, aż po czasy cesarza niemieckiego, erę nazistowską i burzę 1945 roku. Niewiele miejsc w regionie mieści tak bogatą historię na jednym wzgórzu.
Zrodzony z ognia
Miliony lat temu ta część Śląska była krainą wulkanów. Lawa przebijała się przez ziemię, stygła, tworząc twardy bazalt i pozostawiając po sobie łańcuch samotnych stożków, które do dziś kształtują krajobraz. Wzgórze Grodziec wznosi się na wysokość około 389 metrów. Wraz z Ostrzycą i Wilczą Górą stanowi wizytówkę Krainy Wygasłych Wulkanów, geoparku rozciągającego się na wzgórzach między Złotoryją, Jaworem i Lwówkiem Śląskim.
Strome, odosobnione wzgórze z widokiem w każdą stronę było darem dla każdego, kto potrzebował się bronić. Na długo przed powstaniem pierwszego kamiennego zamku, słowiańskie plemię Bobrzan zbudowało tu drewnianą warownię. Nazwa Grodziec pochodzi od „grodu”, starosłowiańskiego słowa oznaczającego ufortyfikowany gród. Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 23 kwietnia 1155 roku, kiedy to bulla papieża Hadriana IV wymieniła to miejsce wśród posiadłości Kościoła na Śląsku.

Piastowie i pierwsze mury kamienne
W XII i XIII wieku Grodziec należał do Piastów śląskich, książąt, którzy przez pokolenia władali tym regionem. Za panowania Henryka Brodatego, panującego w latach 1201–1238, drewniany gród został zastąpiony murowanym zamkiem. Tradycja głosi, że jego żona, święta Jadwiga Śląska, ufundowała kaplicę zamkową. Pozostaje ona jedną z najbardziej cenionych postaci w historii Śląska.
Od XIV wieku zamek należał do rycerskiego rodu Busewoyów. Następnie w XV wieku nadeszły wojny husyckie. Najazdy wojsk czeskich przetoczyły się przez Śląsk, a oddział husytów zdobył i splądrował Grodziec. Przez pewien czas stara warownia była niewiele więcej niż uszkodzoną skorupą na wzgórzu.
Książę Fryderyk i złoty wiek
Zamek zawdzięcza swój obecny kształt książętom legnickim. W 1470 roku książę Fryderyk I odkupił go i postanowił nadać mu wyjątkowy charakter. Sprowadził mistrzów budowlanych z Wrocławia i Görlitz, czołowych miast regionu. Nadali oni zamkowi układ, który zachował się do dziś, inspirowany siedzibą książęcą w Legnicy.
Jego syn Fryderyk II kontynuował dzieło i uczynił Grodziec jedną z najwspanialszych rezydencji gotycko-renesansowych na Śląsku. Fryderyk II był wybitnym człowiekiem. Wcześnie wprowadził reformację do swojego księstwa i starał się o założenie jednego z pierwszych protestanckich uniwersytetów w Europie. Odbudowę Grodźca ukończono tuż przed jego ślubem z księżniczką Zofią Hohenzollern. W zamku odbyła się wspaniała uczta, a pod murami odbył się turniej rycerski. Grodziec stał się ulubioną rezydencją księcia i miejscem, gdzie toczyły się rozgrywki polityczne na Śląsku.
Wallenstein i długi sen
Złoty wiek zakończył się wraz z wojną trzydziestoletnią. Kiedy wojska przemierzały Śląsk, rabując i paląc miasta i wsie, zamek stał się początkowo schronieniem. Mieszkańcy okolicznych wiosek sprowadzali za jego mury swoje rodziny i dobytek. Istniały plany przekształcenia Grodźca w nowoczesną twierdzę, ale nigdy nie starczyło pieniędzy na ich ukończenie.
Następnie przybyły wojska Albrechta von Wallensteina. Wallenstein był najbardziej przerażającym dowódcą wojny, człowiekiem, który finansował swoją armię, zagarniając ziemie, przez które przechodziła. Jego żołnierze zdobyli Grodziec i go podpalili. Zamek bezpowrotnie stracił swoją wartość militarną. W ciągu następnych dwóch stuleci podejmowano kilka prób jego odbudowy, ale żadna nie została ukończona. W XVIII wieku szczyt wzgórza wieńczyła ruina.

Romantycy odkrywają ruinę
Około 1800 roku majątek przeszedł w ręce hrabiego Hansa Heinricha VI von Hochberga, pana zamku Książ i jednego z najbogatszych ludzi na Śląsku. Był to okres romantyzmu, kiedy wykształceni Europejczycy zakochali się w ruinach, legendach i dzikich krajobrazach. Hochberg nie miał zamiaru zamieniać Grodźca z powrotem w twierdzę. Chciał zachować ruiny i uczynić je miejscem wartym odwiedzenia.
Wojny napoleońskie przerwały prace. W 1813 roku, w którym armie walczyły na tym terenie w bitwie nad Kaczawą, zamek miał ulec kolejnemu pożarowi. Po powrocie pokoju kontynuowano prace renowacyjne. Zabezpieczono pokoje i sprowadzono zabytkowe witraże ze Szwajcarii. W latach 1830. XIX wieku Grodziec stał się jednym z najpopularniejszych celów wycieczek w regionie. Często opisuje się go jako jeden z pierwszych zamków w Europie, który został specjalnie przygotowany dla turystów. Turyści wchodzili na wzgórze i podziwiali ruiny oraz widoki, a następnie schodzili do karczmy we wsi. W pewnym sensie Grodziec był pionierem tego rodzaju wycieczek, jakie można odbyć z… Lodge dzisiaj.
Zamek Cesarza
Pod koniec XIX wieku posiadłość kupił Willibald von Dirksen, zamożny berliński dyplomata i polityk. Pragnął on czegoś więcej niż tylko romantycznej ruiny. Zatrudnił Bodo Ebhardta, najsłynniejszego architekta zamkowego w ówczesnych Niemczech, który pracował również dla cesarza nad Haut-Koenigsbourgiem w Alzacji.
W latach 1906-1908 Ebhardt przebudował znaczną część Grodźca. Zachował średniowieczny plan, ale nie wahał się dodawać i idealizować. Historycy wciąż spierają się o to, ile z tego, co widzimy, jest oryginalne, a ile jest wizją Ebhardta idealnego śląskiego zamku. Pewne jest, że efekt był spektakularny. W 1908 roku sam cesarz Wilhelm II przybył na uroczyste otwarcie. Po renowacji w zamku mieściło się muzeum sztuki gotyckiej i śląskiego renesansu, hotel i restauracja.
Cienie XX wieku
Zamek odziedziczył później syn Willibalda, Herbert von Dirksen. Stał się on jednym z najsłynniejszych niemieckich dyplomatów swoich czasów i pełnił funkcję ambasadora w Moskwie, Tokio, a w końcu w Londynie w przededniu II wojny światowej. Był również blisko związany z reżimem nazistowskim. Polskie źródła podają, że Hitler zatrzymał się w majątku Dirksena w Grodźcu w 1933 roku i że na jego cześć posadzono dąb.
Koniec nastąpił w 1945 roku. Wraz z upadkiem wojny zamek i znaczna część jego wyposażenia stanęły w płomieniach. Kolekcje sztuki zniknęły, dachy spłonęły, a to, co pozostało, zostało rozebrane w kolejnych latach chaosu. Przez ponad dekadę Grodziec stał pusty. W 1959 roku rozpoczęto prace zabezpieczające ruinę, w dużej mierze prowadzone przez wolontariuszy. Dziś zamek należy do gminy Zagrodno i stopniowo odzyskiwał życie.

Duchy, rycerze i ekipy filmowe
Zamek z tak bogatą historią z pewnością ma swoje duchy. Miejscowa legenda głosi o dwóch z nich. Czerwony Duch podobno błąka się po murach, a Czarna Prababka pojawia się w starych komnatach. Niezależnie od tego, czy w nie wierzysz, czy nie, historie te są częścią atmosfery zamku, a personel chętnie je opowiada.
Życie jest równie kolorowe. Grodziec słynie z turniejów rycerskich, festynów wina i miodów pitnych oraz wydarzeń historycznych, podczas których dziedziniec wypełnia się zbrojami, sztandarami i zapachem ognisk. Ekipy filmowe również to uwielbiają. W jego murach kręcono sceny do polskich seriali „Wiedźmin”, „Korona królów” i „Przyłbice i kaptury”.
Co zobaczyć w Grodźcu
Spacer rozpoczyna się u podnóża zamku. Krótkie podejście prowadzi po zboczu starego wulkanu do bramy, gdzie już czuć, jak trudne musiało być zaatakowanie tego miejsca. Przez bramę wchodzi się na dziedziniec otoczony wysokimi murami i budynkami mieszkalnymi książąt.
Wewnątrz można zwiedzić Wielką Salę, Salę Rycerską, komnaty księżnej, Salę Książęcą i kaplicę zamkową. Największą atrakcją dla większości zwiedzających jest wejście na wieże i spacer wzdłuż murów. W pogodny dzień widok sięga Karkonoszy na południu, samotnego szczytu Ślęży na wschodzie i rozległych wzgórz Pogórza Kaczawskiego. To właśnie tutaj można zrozumieć, dlaczego ludzie budowali na tym wzgórzu przez tysiąc lat.
Grodziec to także północny początek Szlaku Zamków Piastowskich, długodystansowego szlaku pieszego, który prowadzi na południe przez Wzgórza Kaczawskie do Bolkowa. Jeśli masz czas, połącz wizytę z Ostrzycą, „śląskim Fudżi”, lub z bazaltowymi kolumnami Wilczej Góry koło Złotoryi. Oba miejsca mają tę samą wulkaniczną historię i stanowią idealne pół dnia na poznawanie geologii, historii i podziwianie widoków.

Twoja wycieczka do zamku Grodziec
Grodziec to łatwa i krótka wyprawa z Oak LodgePodróż trwa około czterdziestu minut przez ciche wioski i otwarte pola uprawne. To idealna trasa dla grup. Na dziedzińcu jest dużo miejsca do rozłożenia się, wspólne wspinanie się na wieże to czysta przyjemność, a historie o książętach, najemnikach i duchach dają mnóstwo tematów do rozmów w drodze powrotnej.
Zaplanuj około dwóch do trzech godzin na sam zamek, a więcej, jeśli chcesz wybrać się na pieszą wędrówkę lub dodać Ostrzycę tego samego dnia. Sprawdź aktualne godziny otwarcia przed wyjazdem, ponieważ zamek może być zamknięty dla zwiedzających podczas festiwali i wydarzeń. Następnie wróć do… Lodge, rozpal saunę i zakończ dzień przy ognisku.
Dystans:
20 km
Czas jazdy:
30 min
Czas trwania:
Połowa dnia







